Lucht-Water Warmtepomp bij Appartement op de Begane Grond

Wat is het?

Een lucht-water warmtepomp is een systeem dat warmte uit de buitenlucht haalt en die gebruikt om water te verwarmen. Dat warme water stroomt vervolgens door je radiatoren, vloerverwarming of naar je kraan.

Voor een appartement op de begane grond is dit vaak een interessante optie, omdat je geen grote tuin nodig hebt voor een buitendeel.

Het apparaat bestaat uit twee hoofdonderdelen: een buitenunit en een binnenunit. De buitenunit lijkt op een airconditioner en zuigt buitenlucht aan. De binnenunit, vaak een compacte kast, zet de warmte over op het water in je verwarmingssysteem.

Je kunt zo'n systeem zien als een omgekeerde koelkast. In plaats van warmte uit een gesloten ruimte te halen en buiten af te geven, haalt de warmtepomp warmte uit de buitenlucht en geeft die binnen af aan je verwarmingssysteem.

Hoe werkt het precies?

Het proces begint bij de buitenunit. Een ventilator blaast buitenlucht over een verdamper met een speciale vloeistof, het koudemiddel.

Zelfs bij lage buitentemperaturen bevat deze lucht warmte-energie. Het koudemiddel neemt die warmte op en verdampt. De compressor in de buitenunit comprimeert het verdampte koudemiddel.

Door deze compressie stijgt de temperatuur van het gas aanzienlijk. Dit hete gas stroomt dan naar de condensor in de binnenunit.

In de condensor geeft het hete gas zijn warmte af aan het water van je verwarmingssysteem.

Installatie in een appartement

Het koudemiddel condenseert weer tot vloeistof en stroomt terug naar de verdamper om het proces te herhalen. Het verwarmde water circuleert door je radiatoren of vloer. Voor warm tapwater is er vaak een aparte boiler of een ingebouwde warmtewisselaar. Het systeem kan zo ingesteld worden dat het eerst je huis verwarmt en daarna, op een ander moment, het water in de boiler op temperatuur brengt.

De buitenunit plaats je meestal op een balkon, aan de gevel of op een plat dak. Voor een begane grond appartement is een plekje op een dakterras of in een afgesloten buitenruimte ideaal.

Geluid en trillingen zijn belangrijke aandachtspunten bij de plaatsing. De binnenunit installeer je in de meterkast, een technische ruimte of een keukenkast. Er zijn compacte modellen die weinig ruimte innemen.

De installateur moet een verbinding maken tussen buiten- en binnenunit en het aansluiten op je bestaande verwarmingssysteem.

Je bestaande radiatoren zijn vaak geschikt, maar ze moeten wel groot genoeg zijn. Een warmtepomp werkt met lagere watertemperaturen dan een cv-ketel. Vloerverwarming is ideaal, maar ook met gewone radiatoren kan het werken als ze voldoende capaciteit hebben.

De wetenschap erachter

De basis van een warmtepomp is het natuurkundige principe dat warmte van een kouder naar een warmer gebied verplaatst kan worden, ook bij strenge vorst, mits je er energie (werk) aan toevoegt. Dit is de kern van de tweede wet van de thermodynamica.

Het koudemiddel in het systeem heeft een zeer laag kookpunt. Bij lage druk verdampt het al bij temperaturen ver onder het vriespunt.

Daarom kan het zelfs op een koude winterdag nog warmte uit de buitenlucht onttrekken. De compressor is het hart van het systeem en verbruikt elektriciteit. Deze elektrische energie wordt niet direct omgezet in warmte, maar wordt gebruikt om het koudemiddel te comprimeren.

Dit maakt het systeem zo efficiënt: voor elke kWh elektriciteit produceert het 3 tot 5 kWh aan warmte. De efficiëntie wordt uitgedrukt in de COP (Coefficient of Performance).

Een COP van 4 betekent dat je 4 kWh warmte krijgt voor elke kWh elektriciteit die je verbruikt. Deze waarde daalt wel als het buiten kouder wordt, omdat het temperatuurverschil tussen buiten en binnen groter wordt.

Voordelen en nadelen

Voordelen

• Lager energieverbruik: Je bespaart direct op je gasrekening. Een warmtepomp is tot wel 3x efficiënter dan een traditionele cv-ketel op gas.
• CO2-reductie: Je vermindert je CO2-uitstoot aanzienlijk, zeker als je groene stroom gebruikt. Dit draagt bij aan een beter milieu.
• Geen gasaansluiting nodig: Je kunt volledig van het gas af. Dit kan toekomstige besparingen opleveren en maakt je woning waardevaster.
• Koelmogelijkheid: Veel systemen kunnen ook koelen in de zomer door het proces om te draaien. Een aangename extra functie.
• Subsidie: De overheid biedt aantrekkelijke subsidies (ISDE) voor de aanschaf van een warmtepomp, wat de investering verlaagt.

Nadelen

• Hoge aanschafkosten: De initiële investering is hoger dan bij een nieuwe cv-ketel. De terugverdientijd is gemiddeld 7 tot 12 jaar.
• Geluid van buitenunit: De buitenunit maakt geluid, vergelijkbaar met een airco. Dit kan een probleem zijn op een klein balkon of dicht bij de buren.
• Ruimte voor units: Je hebt zowel buiten als binnen ruimte nodig voor de units. In kleine appartementen kan dit een uitdaging zijn.
• Afhankelijk van elektriciteit: Bij een stroomstoring heb je geen verwarming. Ook stijgt je elektriciteitsrekening, al is je totale energierekening lager.
• Minder effectief bij strenge vorst: Bij zeer lage temperaturen (onder -10°C) neemt de efficiëntie af en kan een bijverwarming nodig zijn.

Voor wie relevant?

Een lucht-water warmtepomp is bij uitstek geschikt voor eigenaren van een appartement op de begane grond met een eigen buitenruimte. Denk aan een balkon, dakterras of een plekje aan de gevel. lucht-lucht warmtepomp kopen voor andere opties.

Huurders moeten altijd toestemming vragen aan de verhuurder. Je woning moet redelijk goed geïsoleerd zijn.

Dubbel glus, dak- en vloerisolatie zijn belangrijk. Anders verliest de warmtepomp zijn rendement en moet hij harder werken, wat het geluid en het verbruik verhoogt. Het is een goede keuze als je van het gas af wilt en je energierekening structureel wilt verlagen.

Ook als je bewust wilt bijdragen aan een lagere CO2-uitstoot, is dit een slimme stap. De terugverdientijd wordt korter naarmate de gasprijzen stijgen.

Minder geschikt is het voor appartementen zonder buitenruimte, of in gebouwen waar de VvE strenge regels heeft over gevel- of dakdoorvoeren. Ook bij een zeer slecht geïsoleerde woning is het verstandig eerst te isoleren. Vraag altijd een professionele installateur voor een warmteverliesberekening en advies op maat. Zo weet je precies welk vermogen je nodig hebt en of jouw woning zonder vloerverwarming geschikt is.