Wat is het?
De terugverdientijd is de periode waarin je de investering in een warmtepomp terugverdient via besparingen op je energierekening. Bij een slecht geïsoleerde woning is deze berekening extra kritiek.
▶Inhoudsopgave
Het rendement van de warmtepomp ligt hier namelijk lager, wat de terugverdientijd kan verlengen.
Je kijkt naar het verschil tussen de aanschaf- en installatiekosten en de jaarlijkse besparing op gas. Een slechte schil betekent meer warmteverlies, dus moet de pomp harder werken. Dit verhoogt het stroomverbruik en verlaagt de besparing.
Toch is het niet altijd een ongunstig verhaal. De terugverdientijd hangt sterk af van het type warmtepomp, je huidige energieverbruik en de toekomstige energieprijzen. Een gedegen analyse is dus onmisbaar.
Hoe werkt het precies?
Je berekent de terugverdientijd door de totale investering te delen door de netto jaarlijkse besparing.
De investering omvat de pomp, installatie, eventuele aanpassingen aan het afgiftesysteem en soms extra isolatie. De besparing is het verschil tussen je oude gasrekening en de nieuwe stroomrekening. Bij een slecht geïsoleerd huis moet de warmtepomp een hogere aanvoertemperatuur leveren om het huis warm te krijgen.
Dit verlaagt de efficiëntie (COP). Een luchtwarmtepomp kan dan een COP van 2.5 hebben in plaats van 4.0.
Je verbruikt dus meer stroom voor dezelfde warmte. Het is cruciaal om een realistisch verwarmingsprofiel te gebruiken.
Een installateur kan met een warmteverliesberekening de benodigde capaciteit en het verwachte verbruik inschatten, en beoordelen of het kan werken met bestaande radiatoren. Dit vormt de basis voor een betrouwbare terugverdientijd.
De wetenschap erachter
Een warmtepomp onttrekt warmte aan een bron (lucht, bodem of grondwater) en 'pompt' deze naar een hoger temperatuurniveau voor verwarming. Dit proces verbruikt elektriciteit.
De efficiëntie, of Coefficient of Performance (COP), geeft de verhouding tussen geleverde warmte en verbruikte stroom. In een slecht geïsoleerde woning is het warmteverlies groot. Om dit verlies te compenseren, moet de warmtepomp continu veel warmte leveren.
De benodigde afgiftetemperatuur in de radiatoren of vloer ligt hoog, waardoor de COP daalt.
De pomp draait vaker en langer op zijn piekvermogen. De thermodynamica dicteert dat een groter temperatuurverschil tussen bron en afgiftepunt meer energie kost. Dat is precies wat er in een tochtig huis gebeurt. De warmtevraag is hoog en constant, wat de efficiëntie onder druk zet en het elektriciteitsverbruik opdrijft.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Direct lagere CO2-uitstoot: Je vervangt aardgas door (groene) stroom, wat de milieu-impact verkleint, zelfs met een lagere COP.
- Toekomstbestendigheid: Je bereidt je woning voor op een gasloze toekomst en bent minder kwetsbaar voor fluctuerende gasprijzen.
- Koelmogelijkheid: Veel warmtepompen kunnen ook actief koelen, wat in slecht geïsoleerde huizen in de zomer een voordeel is.
Nadelen
- Hoger elektriciteitsverbruik: De lagere COP leidt tot een hogere stroomrekening, wat de financiële besparing beperkt.
- Lange terugverdientijd: De combinatie van hoge investering en beperkte besparing kan de terugverdientijd oprekken naar 12-15 jaar of meer.
- Comfortrisico: Bij extreme kou en onvoldoende vermogen kan het huis onvoldoende warm worden, zeker als de isolatie slecht is.
Voor wie relevant?
Deze informatie is relevant voor eigenaren van oudere, matig geïsoleerde woningen die een warmtepomp overwegen. Denk aan huizen met enkel gloud, spouwmuren zonder isolatie of een ongeïsoleerd dak. Je staat voor een keuze: eerst isoleren of direct een pomp plaatsen.
Het is ook nuttig voor adviseurs en installateurs die klanten realistisch moeten voorlichten.
Zij moeten de impact van isolatie op de terugverdientijd kunnen uitleggen. Een gecombineerde aanpak wordt vaak aangeraden.
Overweeg je een warmtepomp, start dan altijd met een energieadvies. Soms is het financieel slimmer om eerst te investeren in spouwmuurisolatie in een jaren 50 woning, vloerisolatie of HR++ glas. Dat verlaagt de warmtevraag, waardoor een kleinere, efficiëntere warmtepomp volstaat en de terugverdientijd aanzienlijk korter wordt.