Warmtepomp CO2 Besparing: Hoeveel per Jaar?

Wat heb je nodig?

Om de CO2-besparing van een warmtepomp voor jouw situatie te berekenen, heb je een aantal gegevens nodig. Ten eerste moet je huidige energieverbruik bekend zijn.

Kijk op je jaarafrekening voor het verbruik in kWh (elektriciteit) en m³ (aardgas).

Daarnaast is het type en vermogen van je huidige verwarmingsinstallatie belangrijk. Heb je een oude hr-ketel of een relatief nieuw model? Dit bepaalt het rendement en dus de uitstoot die je nu hebt.

Verzamel ook informatie over je woning. De oppervlakte, het bouwjaar en het niveau van isolatie (spouwmuur, vloer, dak, glas) zijn cruciaal.

Een goed geïsoleerd huis verbruikt minder energie, wat de besparing beïnvloedt. Bepaal welk type warmtepomp je overweegt. De keuze tussen een lucht-waterwarmtepomp, een bodemwarmtepomp of een hybride systeem heeft directe invloed op de besparingscijfers en de investering. Tot slot heb je de huidige energieprijzen en de CO2-emissiefactoren nodig.

Deze factoren geven aan hoeveel CO2 er vrijkomt per verbruikte eenheid gas of stroom.

Deze cijfers veranderen jaarlijks.

Stap-voor-stap

Stap 1: Bepaal je huidige CO2-uitstoot. Gebruik je jaarlijkse gasverbruik in m³ en vermenigvuldig dit met de CO2-emissiefactor voor aardgas (ongeveer 1,88 kg CO2 per m³). Dit getal is je huidige 'CO2-voetafdruk' voor verwarming.

Stap 2: Bereken het energieverbruik van de warmtepomp. Een warmtepomp gebruikt elektriciteit om warmte te verplaatsen.

Het verbruik hangt af van het rendement, de COP of SCOP. Voor een lucht-waterwarmtepomp met een SCOP van 4,0 verbruik je voor elke 4 kWh warmte slechts 1 kWh stroom. Stap 3: Stel het nieuwe elektriciteitsverbruik vast. Verdeel je totale warmtevraag (in kWh) door de SCOP van de gekozen warmtepomp.

Dit levert het jaarlijkse elektriciteitsverbruik op dat nodig is voor verwarming en warm water. Stap 4: Bereken de nieuwe CO2-uitstoot. Vermenigvuldig het elektriciteitsverbruik van stap 3 met de CO2-emissiefactor voor Nederlandse stroom (momenteel rond 0,4 kg CO2 per kWh). Dit is de uitstoot van je nieuwe systeem. Stap 5: Trek de nieuwe uitstoot af van de oude uitstoot. Het verschil is je jaarlijkse CO2-besparing.

Voor een gemiddeld Nederlands huishouden (1.400 m³ gas) kan dit oplopen tot 2.000 - 2.500 kg CO2 per jaar bij vervanging van een oude ketel.

Stap 6: Pas aan voor je persoonlijke situatie. Gebruik je eigen gas- en stroomverbruik, en de exacte SCOP van het warmtepompmodel dat je op het oog hebt. Online rekenmodules van leveranciers kunnen hierbij helpen.

Veelgemaakte fouten

Een veelgemaakte fout is het vergeten van het elektriciteitsverbruik voor warm tapwater. Dit kan een aanzienlijk deel van het totale verbruik zijn en moet worden meegenomen in de berekening van de SCOP en het stroomverbruik.

Veel mensen vergelijken de COP (prestatiecoëfficiënt) onder ideale omstandigheden met hun praktijk. Gebruik altijd de SCOP (seizoensgebonden prestatiecoëfficiënt), die een realistisch gemiddelde over het hele jaar geeft. Er wordt vaak geen rekening gehouden met de elektriciteitsmix.

Als je zelf zonnepanelen hebt of groene stroom afneemt, daalt de CO2-uitstoot van de benodigde elektriciteit drastisch, wat de besparing vergroot.

De isolatiestaat van de woning wordt onderschat. In een slecht geïsoleerd huis moet de warmtepomp harder werken, wat het verbruik en de CO2-uitstoot verhoogt en de besparing verkleint. Ten slotte vergeten sommigen de 'embodied energy' ofwel de energie die nodig is voor productie en installatie van de warmtepomp. Deze initiële CO2-uitstoot, die je kunt vergelijken met die van een gasketel, verdient zichzelf echter meestal binnen 2-3 jaar terug.

Tips

Investeer eerst in isolatie. Voordat je een warmtepomp aanschaft, zorg voor een goed geïsoleerde woning.

Dit verlaagt de warmtevraag en maakt een kleiner, efficiënter en goedkoper warmtepompsysteem mogelijk.

Kies voor een warmtepomp met een hoog SCOP-label. Let op het energielabel en de specificaties. Een hogere SCOP betekent minder stroomverbruik en dus meer CO2-besparing per jaar.

Combineer de warmtepomp met zonnepanelen. Door de benodigde elektriciteit zelf duurzaam op te wekken, maak je de CO2-besparing bijna volledig.

Je verbruik wordt dan CO2-neutraal. Laat een warmtepompcheck uitvoeren door een gecertificeerde installateur. Deze kan een nauwkeurige berekening maken op basis van een warmteverliesberekening van je woning. Maak gebruik van beschikbare subsidies.

De ISDE-subsidie verlaagt de investeringskosten aanzienlijk, waardoor de terugverdientijd korter wordt en de besparing financieel aantrekkelijker.

Monitor je verbruik na installatie. Met een slimme meter en een app kun je het daadwerkelijke elektriciteitsverbruik in de gaten houden en eventueel bijsturen voor optimale besparing.

Resultaat

Het uiteindelijke resultaat is een forse jaarlijkse reductie van je CO2-uitstoot. Voor een gemiddelde eengezinswoning die overstapt van een hr-ketel op een lucht-waterwarmtepomp, is een besparing van 2.000 tot 3.000 kilogram CO2 per jaar realistisch.

Deze besparing is vergelijkbaar met het planten van 100 tot 150 bomen per jaar, of het niet rijden van 10.000 tot 15.000 kilometer met een gemiddelde benzineauto. Het is een van de meest effectieve maatregelen voor een huishouden. De exacte besparing hangt af van de factoren uit de stappen: je oude verbruik, de isolatie, het type warmtepomp en de herkomst van je elektriciteit. Met groene stroom, essentieel voor een CO2-neutrale warmtepomp, is de besparing maximaal.

Naast de CO2-besparing levert een warmtepomp ook een forse besparing op je energierekening op. De combinatie van lagere kosten en een lagere milieu-impact maakt het een duurzame investering voor de lange termijn.

Het resultaat is dus tweeledig: een directe, meetbare vermindering van je persoonlijke bijdrage aan klimaatverandering, en een financieel voordeel dat de investering rechtvaardigt.

Het is een concrete stap naar een gasloze en CO2-neutrale woning.