Warmtepomp en Warmtenet: Collectieve Warmte Toekomst

Wat is het?

Een warmtepomp is een elektrisch apparaat dat warmte uit de buitenlucht, bodem of grondwater haalt en deze op een hogere, bruikbare temperatuur brengt voor je verwarming en warm water. Het is als een omgekeerde koelkast: in plaats van warmte af te voeren, voert hij warmte aan.

Een warmtenet is een collectief systeem van geïsoleerde leidingen onder de grond. Door deze leidingen stroomt warm water van een centrale warmtebron naar meerdere woningen en gebouwen. Je sluit je huis dus niet aan op gas, maar op dit warmtenet.

De combinatie van beide technologieën, oftewel een collectief warmtenet gevoed door warmtepompen, vormt een krachtige en duurzame oplossing voor het verwarmen van wijken of hele buurten.

Het is een sleutelspeler in de energietransitie.

Hoe werkt het precies?

In een collectief warmtepompsysteem staan vaak meerdere, grote warmtepompen centraal. Deze pompen onttrekken warmte aan een bron zoals een nabijgelegen meer, rioolwater of de buitenlucht.

De gewonnen warmte wordt vervolgens opgewaardeerd naar een temperatuur van zo'n 50 tot 70 graden.

Dit verwarmde water wordt via een geïsoleerd buizennet, het warmtenet, naar de aangesloten woningen getransporteerd. In je huis vind je een warmtewisselaar, de zogenaamde afleverset. Hier geeft het warme water uit het net zijn warmte af aan het water in jouw eigen cv-systeem.

Je thermostaat werkt hetzelfde als voorheen. Het warme water stroomt dan naar je radiatoren of vloerverwarming. Het afgekoelde water uit je huis stroomt terug via het net naar de centrale warmtepompen, waar het opnieuw wordt opgewarmd. Zo ontstaat een gesloten, efficiënt circuit.

De wetenschap erachter

Het basisprincipe van een warmtepomp is het koudemiddel. Dit is een speciale vloeistof met een heel laag kookpunt.

In de verdamper, die contact maakt met de buitenlucht of bodem, neemt het koudemiddel warmte op en verdampt het, zelfs bij lage buitentemperaturen. De compressor zuigt deze damp aan en comprimeert hem.

Door deze compressie stijgen de druk en de temperatuur van het gas flink. Dit hete gas stroomt dan naar de condensor, waar het zijn warmte afgeeft aan het water van het cv-systeem of warmtenet. Hierdoor condenseert het gas weer tot vloeistof. Via een expansieventiel daalt de druk weer, waardoor de vloeistof afkoelt en terugstroomt naar de verdamper om het proces te herhalen. Het rendement, de COP, geeft aan hoeveel warmte je terugkrijgt per verbruikte kWh elektriciteit, wat cruciaal is voor wijk voor wijk van het gas.

Voordelen en nadelen

Voordelen

• Hoge energie-efficiëntie: Warmtepompen halen tot wel 5 keer zoveel energie uit de bron als ze aan elektriciteit verbruiken. Dit leidt tot een flinke verlaging van de energierekening in vergelijking met een gasketel.
• Geen gasaansluiting nodig: Je huis wordt volledig van het gas afgekoppeld. Dit vermindert de CO2-uitstoot aanzienlijk en maakt je onafhankelijk van de grillen van de gasprijs.
• Lage onderhoudskosten: Collectieve systemen worden professioneel beheerd en onderhouden door de warmteleverancier. Je hebt zelf geen omkijken naar het onderhoud van de warmtepomp.
• Geen ruimtebeslag in huis: De warmtepomp zelf staat buiten of in een centrale ruimte. Je hoeft geen grote unit in je tuin of op je dak te plaatsen.
• Toekomstbestendig: Het systeem kan makkelijk worden gekoppeld aan andere duurzame bronnen, zoals restwarmte uit de industrie of zonthermie. Het past perfect in een aardgasvrije toekomst.

Nadelen

• Hoge initiële investering: De aanleg van het warmtenet en de centrale warmtepompen is kostbaar. Deze kosten worden vaak doorberekend in een vastrechtvergoeding of een hoger vast tarief per maand.
• Afhankelijkheid van leverancier: Je zit vast aan één warmteleverancier. De tarieven en voorwaarden zijn niet zo flexibel als bij het zelf kiezen van een energieleverancier voor gas en stroom.
• Beperkte invloed op temperatuur: De aanvoertemperatuur van het net is vaak lager dan bij een traditionele cv-ketel. Dit kan betekenen dat je huis iets langzamer opwarmt of dat je grotere radiatoren nodig hebt.
• Niet overal beschikbaar: De aanleg van een warmtenet is alleen rendabel in dichtbebouwde wijken. In landelijke gebieden is het vaak geen optie.
• Impact tijdens aanleg: De aanleg van de leidingen in de straat zorgt voor (tijdelijke) overlast, zoals graafwerkzaamheden en verkeersomleidingen.

Voor wie relevant?

Collectieve warmtenetten met warmtepompen zijn het meest relevant voor gemeenten en woningcorporaties die een hele wijk of buurt aardgasvrij willen maken.

Het is een logische keuze bij grootschalige renovatieprojecten of nieuwbouwwijken. Voor bewoners van een rijtjeshuis of appartement in een stedelijke omgeving is dit vaak de meest voor de hand liggende en kosteneffectieve manier om van het gas af te gaan. Je hoeft zelf geen technische keuzes te maken of grote investeringen te doen.

Het is minder interessant voor vrijstaande huizen in dunbevolkte gebieden. De kosten per aansluiting zijn dan te hoog.

Voor deze woningen is een individuele lucht-water of bodemwarmtepomp een beter alternatief.

Overweeg je aansluiting? Check dan goed de voorwaarden van de warmteleverancier. Let op de hoogte van het vaste tarief, de leveringsprijs per GJ en de looptijd van het contract. Vergelijk dit met de kosten van een eigen warmtepomp en ontdek de voordelen van lokale energiegemeenschappen.

De technologie evolueert snel. Nieuwe warmtepompen kunnen hogere temperaturen leveren, waardoor ze ook geschikt zijn voor bestaande woningen met radiatoren. Dit maakt collectieve warmtepompsystemen voor steeds meer buurten een haalbaar en aantrekkelijk toekomstscenario.