Wat is een booster in een warmtepompsysteem en wanneer nodig

Wat is het?

Een booster in een warmtepompsysteem is een extra verwarmingselement dat bijspringt wanneer de warmtepomp het alleen niet meer redt.

Denk aan een elektrisch element of een gasbrander dat de temperatuur van het water in je verwarmingssysteem snel kan opkrikken. Het is als een turbo voor je warmtepomp: normaal doet hij het werk efficiënt, maar bij extreme kou of een plotselinge grote warmtevraag schakelt de booster bij. De booster is geen vervanging, maar een aanvulling. Het zorgt ervoor dat je altijd voldoende warmte hebt, ook als de buitentemperatuur ver onder nul daalt of als je meerdere warmwaterkranen tegelijk gebruikt.

Zo hoef je nooit in te leveren op comfort. Je vindt boosters vooral in lucht-waterwarmtepompen.

Bij bodemwarmtepompen is het minder vaak nodig, omdat de bron (de bodem) een stabielere temperatuur heeft.

Maar ook daar kan een booster als back-up dienen voor extreem piekverbruik.

Hoe werkt het precies?

Een booster werkt automatisch en naadloos samen met je warmtepomp. De regeling van de warmtepomp meet continu de buitentemperatuur en de watertemperatuur in je verwarmingssysteem.

Zakt de buitentemperatuur onder een vooraf ingesteld punt, of kan de warmtepomp de gevraagde aanvoertemperatuur niet halen, dan schakelt de booster in. Het elektrische element verwarmt het water direct in het circuit. Dit gebeurt snel, waardoor de temperatuur in huis op peil blijft.

Voor een gasgestookte booster geldt hetzelfde principe, maar dan via een verbrandingsproces. De warmtepomp blijft ondertussen gewoon zijn werk doen; de booster ondersteunt alleen.

De rol in het verwarmingssysteem

Je kunt de booster ook handmatig inschakelen via de thermostaat of het bedieningspaneel.

Dit is handig als je bijvoorbeeld een bad wilt vullen terwijl het buiten vriest. De meeste systemen zijn zo ingesteld dat de booster alleen actief is wanneer het echt nodig is, om energieverspilling te voorkomen. De booster wordt meestal geïnstalleerd in de hydraulische module, naast de warmtepomp. Het water stroomt eerst door de warmtepomp en daarna eventueel door de booster.

Zo wordt het water alleen extra verwarmd als de warmtepomp de gewenste temperatuur niet alleen kan bereiken. In sommige systemen werkt de booster parallel.

Dan wordt het water verdeeld over zowel de warmtepomp als de booster, waarna het gemengd wordt. Dit is efficiënter als de booster op een lagere temperatuur hoeft te verwarmen. De regeling is cruciaal.

Een goed ingestelde booster voorkomt dat hij te vroeg of te laat inschakelt.

Laat dit afstellen door een installateur die verstand heeft van jouw specifieke warmtepompmodel.

De wetenschap erachter

Een warmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht, de bodem of het grondwater.

Hoe kouder de buitenbron, hoe harder de warmtepomp moet werken om het water in je verwarmingssysteem op temperatuur te brengen. Er is een grens waarbij de warmtepomp simpelweg niet genoeg warmte kan leveren om aan de vraag te voldoen. Dit heeft te maken met het thermodynamische rendement. De COP (coëfficiënt of performance) van een warmtepomp daalt bij lagere buitentemperaturen.

Onder een bepaald punt – bijvoorbeeld -7°C of -10°C, oftewel vriestemperaturen onder nul – wordt het rendement zo laag dat bijverwarmen met een booster efficiënter is dan de warmtepomp nog harder laten werken. Bij elektrische boosters is het principe simpel: elektrische energie wordt direct omgezet in warmte.

De temperatuurgrens

Het rendement is bijna 100%, maar de bron van de elektriciteit bepaalt of het duurzaam is.

Gasboosters verbranden aardgas, wat CO2 uitstoot, maar ze kunnen wel heel snel veel warmte leveren. Elke warmtepomp heeft een ontwerptemperatuur. Dit is de buitentemperatuur waarbij de warmtepomp nog precies voldoende warmte kan leveren voor je woning.

Daaronder heeft hij hulp nodig. Deze grens hangt af van het type warmtepomp, de isolatie van je huis en de afgifte (vloerverwarming of radiatoren).

Goed geïsoleerde huizen met lage-temperatuurverwarming (vloerverwarming) hebben vaak geen booster nodig, omdat de warmtepomp ook bij strenge kou voldoende warmte kan leveren. Slecht geïsoleerde huizen met hoge-temperatuurradiatoren hebben eerder een booster nodig. De installateur berekent dit aan de hand van warmteverliesberekeningen. Zo bepaalt hij of en wanneer de booster moet inspringen.

Voordelen en nadelen

Het grootste voordeel is comfort. Je hebt altijd warmte, ongeacht de buitentemperatuur.

Ook bij een plotselinge grote warmtevraag, zoals douchen terwijl de verwarming aan staat, voorkomt een booster dat de temperatuur in huis daalt. Een ander voordeel is flexibiliteit. Je kunt een bestaand warmtepompsysteem later uitbreiden met een booster als blijkt dat je deze nodig hebt. Het is geen groot, ingrijpend project.

Daarnaast kan een booster de levensduur van je warmtepomp verlengen, vooral als deze werkt met bestaande radiatoren. Door de warmtepomp niet tot het uiterste te belasten, slijt hij minder snel.

Nadelen en aandachtspunten

Dit geldt vooral bij elektrische boosters die de warmtepomp ontlasten. Het belangrijkste nadeel is het hogere energieverbruik.

Een elektrische booster heeft een COP van 1, terwijl de warmtepomp een COP van 3 tot 5 kan hebben. Dat betekent dat je voor dezelfde hoeveelheid warmte 3 tot 5 keer meer elektriciteit verbruikt met de booster. Een gasgestookte booster brengt extra kosten voor gas met zich mee en is niet CO2-neutraal.

Bovendien moet je een rookgasafvoer installeren, wat extra werk en kosten geeft. De aanschaf- en installatiekosten zijn een investering.

Je betaalt niet alleen voor het apparaat zelf, maar ook voor de installatie en combinatie met je bestaande cv-ketel. Overweeg of je de booster echt nodig hebt, of dat betere isolatie of een grotere warmtepomp een betere oplossing is.

Voor wie relevant?

Een booster is relevant als je in een gebied woont met strenge winters waar de temperatuur regelmatig onder -10°C daalt.

Ook als je huis slecht geïsoleerd is en je hoge-temperatuurradiatoren hebt, is een booster verstandig. Mensen met een grote warmtevraag – bijvoorbeeld een groot gezin dat veel warm water gebruikt – hebben ook baat bij een booster.

Zij willen niet dat de douche koud wordt als de verwarming aan staat. Daarnaast is het een optie voor wie zekerheid wil. Als je geen risico wilt lopen op koude dagen, is een booster een soort verzekering. Het geeft gemoedsrust, ook al gebruik je hem misschien maar enkele dagen per jaar.

Wanneer kun je het beter overslaan?

Heb je een goed geïsoleerde woning met vloerverwarming? Dan is de kans klein dat je een booster nodig hebt.

De warmtepomp kan dan zelfs bij strenge kou voldoende warmte leveren. Overweeg in plaats van een booster een hybride warmtepomp. Die combineert een warmtepomp met een gasketel, wat een vergelijkbaar effect heeft maar vaak beter op elkaar is afgestemd.

Tot slot: laat een warmteverliesberekening maken. Daaruit blijkt of een booster voor jouw situatie noodzakelijk is of niet. Voorkom onnodige kosten door eerst goed te rekenen.