Welke bodemwarmtepomp kiezen voor een vrijstaande boerderij

Wat is het?

Een bodemwarmtepomp is een systeem dat warmte uit de grond haalt om je woning te verwarmen en van warm water te voorzien. Voor een vrijstaande boerderij is dit bijzonder interessant.

Je hebt vaak de ruimte om de benodigde buizen in de grond te laten installeren. Het systeem bestaat uit twee delen: een buizennetwerk in de bodem en de warmtepompunit zelf in je bijkeuken of technische ruimte. De warmte die in de grond wordt opgeslagen door de zon en het binnenste van de aarde, wordt zo nuttig gebruikt.

In tegenstelling tot een lucht-waterwarmtepomp, haalt een bodemvariant zijn energie uit een stabiele bron.

De buitentemperatuur kan flink schommelen, maar de temperatuuur op drie meter diepte is het hele jaar door bijna constant.

Hoe werkt het precies?

Het hart van het systeem is een gesloten circuit van buizen, de zogenaamde bron.

Deze wordt horizontaal in sleuven op zo'n 1,5 meter diepte gelegd, of verticaal in een boring die wel 100 tot 200 meter de grond in kan gaan. Voor een boerderij is een horizontaal veld vaak de meest logische en kostenefficiënte keuze. In deze buizen circuleert een vloeistof, een mengsel van water en antivries.

Deze vloeistof neemt de warmte uit de omringende aarde op. Een pomp stuurt deze nu verwarmde vloeistof naar de warmtepompunit binnen in huis.

In de warmtepompunit zorgt een koudemiddel voor de magie. Het verdampt bij lage temperatuur, wordt samengeperst door een compressor (waardoor het heel heet wordt), en geeft die hoge temperatuur af aan het water in je verwarmingssysteem en boiler.

Het afgekoelde koudemiddel condenseert weer en het proces herhaalt zich continu.

De wetenschap erachter

De werking berust op een simpel natuurkundig principe: het onttrekken en verplaatsen van warmte. De bodem fungeert als een enorme, stabiele opslagbatterij voor zonne-energie.

De zon verwarmt de bovenste laag, en die warmte geleidt langzaam naar diepere lagen. Daarnaast is er sprake van geothermische warmte, warmte uit het binnenste van de aarde. Op geringe diepte is dit effect klein, maar het draagt bij aan de constante temperatuur.

Het is dus geen 'gratis' energie, maar het verplaatsen van bestaande warmte met een hoog rendement.

Het rendement, de COP (Coefficient of Performance), ligt hoog. Voor elke kWh elektriciteit die de compressor verbruikt, levert het systeem 3 tot 5 kWh aan warmte op. Dat is mogelijk omdat het grootste deel van de energie wordt 'opgepompt' uit de grond, niet wordt opgewekt.

Voordelen en nadelen

Het grootste voordeel is het hoge en stabiele rendement, ongeacht het weer buiten. Je energierekening daalt fors en je bent minder afhankelijk van gasprijzen.

De levensduur is lang: de ondergrondse buizen gaan meer dan 50 jaar mee, de pompunit zelf 20 tot 25 jaar. Een ander voordeel is de mogelijkheid tot passieve koeling in de zomer. Het koude water uit de bodem kan dan direct door je vloerverwarming circuleren, zonder de compressor in te schakelen.

Dat is een zeer efficiënte manier van koelen. Het grootste nadeel is de hoge initiële investering.

De aanleg van het buizennetwerk of de boring is arbeidsintensief en kostbaar. Voor een boerderij met een groot grondoppervlak kan dit echter meevallen; lees meer over bodemwarmtepomp voor agrariërs. Verder is het systeem het best te combineren met vloerverwarming of lage-temperatuurradiatoren.

De installatie is ingrijpend en vergt goede planning en een gespecialiseerd installatiebedrijf. Het is geen doe-het-zelfproject. Tot slot neemt een horizontaal bronveld een flinke oppervlakte van je grond in beslag, die je niet kunt bebouwen of verharden.

Voor wie relevant?

Een bodemwarmtepomp is bij uitstek relevant voor eigenaren van een vrijstaande boerderij of woonhuis met voldoende eigen grond. Vergelijk lucht-water en bodemwarmtepompen. De beschikbare ruimte is vaak de grootste belemmering die bij deze woningen wegvalt. Je woning moet wel goed geïsoleerd zijn.

Ondanks het hoge rendement, is het systeem het meest efficiënt bij lage aanvoertemperaturen.

Bij een slecht geïsoleerde boerderij met enkel glas en tocht, zal de pomp harder moeten werken en daalt het rendement. Denk ook aan de toekomst.

Ga je voor decennia vooruit en wil je je energielasten minimaliseren en je wooncomfort maximaliseren? Dan is het een uitstekende investering. De combinatie met zonnepanelen maakt je boerderij bijna energieneutraal.

Laat altijd een grondig warmteverliesberekening en een bodemonderzoek uitvoeren. De samenstelling van je grond (zand, klei, leem) beïnvloedt de warmtegeleiding en dus de benodigde lengte van de buizen.

Een specialist kan je precies vertellen wat voor jouw situatie de beste oplossing is, zoals wat er verandert in gasvrije wijken.