Warmtepomp Ervaringen met Radiatoren: Werkt het Goed?
Een warmtepomp combineren met bestaande radiatoren: het kan, maar het is niet altijd de meest efficiënte match. In dit artikel lees je hoe dat precies werkt en wat de ervaringen zijn.
Wat is het?
Een warmtepomp is een apparaat dat warmte onttrekt aan de buitenlucht, de bodem of het grondwater.
Deze lage-temperatuurwarmte wordt opgewaardeerd om je huis en tapwater te verwarmen. Het is een duurzaam alternatief voor de traditionele cv-ketel. Radiatoren zijn de meest voorkomende warmteafgifte systemen in Nederlandse huizen. Ze zijn ontworpen om te werken met een hoge aanvoertemperatuur, vaak 70 tot 90 graden Celsius.
Een warmtepomp werkt juist het meest efficiënt bij lage temperaturen, meestal tussen de 35 en 55 graden. De combinatie 'warmtepomp met radiatoren' betekent dus dat je een lage-temperatuurverwarmingssysteem (de warmtepomp) koppelt aan een hoog-temperatuurafgiftesysteem (de radiatoren). Dit vraagt om aanpassingen voor een goed resultaat.
Hoe werkt het precies?
De warmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht en geeft deze via een binnendeel af aan het water in je cv-circuit.
Dit water wordt verwarmd tot een temperatuur van bijvoorbeeld 45 graden. Dit is een stuk lager dan de 70 graden van een gasgestookte ketel.
Dit lauwwarme water stroomt door je bestaande radiatoren. Omdat het temperatuurverschil tussen het radiatoroppervlak en de kamer kleiner is, geven ze minder snel hun warmte af. Je huis warmt hierdoor langzamer op. Voor een comfortabel gevoel moet je de warmtepomp dus langer laten draaien, vaak op een constante, lage stand.
De sleutel tot succes is een 'lage-temperatuur afgiftesysteem'. Dat bereik je door:
- De radiatoren te vergroten: Grotere radiatoren hebben meer oppervlakte, waardoor ze ook bij lage temperaturen voldoende warmte kunnen afgeven.
- Thermostatische radiatorkranen (TRV's) te vervangen: Oude kranen zijn niet geschikt voor lage temperaturen. Vervang ze door speciale lage-temperatuurkranen.
- Vloerverwarming bij te plaatsen: Dit is de ideale partner voor een warmtepomp. Je kunt ook een combinatie van vloerverwarming (begane grond) en radiatoren (verdiepingen) overwegen.
De wetenschap erachter
Het principe is gebaseerd op het Carnot-proces, een thermodynamische cyclus. De warmtepomp gebruikt een koelmiddel dat bij lage druk en temperatuur verdampt (warmte opnemend uit de buitenlucht).
Een compressor verhoogt de druk en temperatuur van het gas. In de condensor (het binnendeel) condenseert het hete gas en geeft het zijn warmte af aan het cv-water. Het koelmiddel wordt daarna via een expansieventiel weer afgekoeld en de cyclus begint opnieuw. Het rendement (COP) is de verhouding tussen de afgegeven warmte en het verbruikte elektriciteit.
Bij een hoger temperatuurverschil tussen de warmtebron (buitenlucht) en de afgiftetemperatuur (cv-water) moet de compressor harder werken. Dit verlaagt de COP.
Een warmtepomp die water van 35 graden moet maken, is dus efficiënter dan één die 55 graden moet leveren, zoals blijkt uit ervaringen in jaren 30 woningen.
Dit verklaart waarom radiatoren een uitdaging zijn.
Voordelen en nadelen
Voordelen:
- Geen volledige verbouwing nodig: Je behoudt je bestaande leidingwerk en radiatoren, wat de installatie eenvoudiger en goedkoper maakt dan compleet nieuwe vloerverwarming.
- Duurzame stap: Je verlaagt je gasverbruik en CO2-uitstoot aanzienlijk, zelfs als de warmtepomp niet op z'n maximaal rendement draait.
- Koelen mogelijk: Veel warmtepompen kunnen in de zomer ook passief koelen via de radiatoren, wat voor extra comfort zorgt.
Nadelen:
- Lager rendement: De COP is lager dan bij een systeem met vloerverwarming. Je verbruikt dus meer elektriciteit voor dezelfde warmte.
- Langzamere opwarming: Het huis warmt minder snel op, wat wennen is. Je kunt niet meer 's ochtends snel de verwarming aanzetten.
- Beperkingen bij kou: Bij strenge vorst (-10°C of kouder) kan de warmtepomp moeite hebben de gewenste hogere aanvoertemperatuur te halen. Een elektrisch element moet dan bijspringen.
- Geluid van de buitenunit: De buitenunit maakt geluid, wat bij een ongelukkige plaatsing voor overlast kan zorgen.
Voor wie relevant?
Deze combinatie is het meest relevant voor bestaande bouw waar vloerverwarming aanleggen te ingrijpend of kostbaar is. Het is een goede optie als je woning al redelijk geïsoleerd is (spouwmuurisolatie, dubbel glas, dakisolatie). Lees meer over warmtepompen in slecht geïsoleerde huizen.
Het is minder geschikt voor slecht geïsoleerde huizen met kleine, ouderwetse radiatoren. In dat geval is de warmtevraag te hoog voor lage-temperatuurverwarming. Je zou dan eerst moeten isoleren en de radiatoren moeten vergroten. Bekijk onze ervaringen met vloerverwarming voor comfortverhalen.
Overweeg ook je eigen comfortbehoefte. Vind je het geen probleem om de verwarming constant op een lage stand te laten staan en het huis geleidelijk warm te houden?
Dan past dit systeem goed. Verwacht je echter snelle, intense warmte zoals van een ketel, dan zul je teleurgesteld zijn. Laat altijd een specialist een warmteverliesberekening maken. Deze berekent of jouw bestaande radiatoren voldoende warmte kunnen afgeven bij een lage aanvoertemperatuur. Zo voorkom je een koude verassing.