Warmtepomp Passief Koelen: Zonder Extra Energieverbruik

Wat is het?

Passief koelen is een slimme eigenschap van bepaalde warmtepompsystemen. Het maakt gebruik van de natuurlijke werking van het toestel om je woning te koelen, zonder dat de compressor daarvoor hoeft te draaien.

Het is dus geen aparte airco, maar een efficiënte manier om overtollige warmte uit je huis af te voeren via het bestaande verwarmingssysteem. Je kunt het zien als de omgekeerde werking van je verwarming. In plaats van warmte van buiten naar binnen te brengen, wordt warmte uit je woning onttrokken en afgegeven aan de buitenlucht of de bodem.

Dit gebeurt met een minimaal energieverbruik, omdat alleen de pomp voor het cv-water en de ventilator buiten werken. Het is belangrijk dit te onderscheiden van actief koelen.

Bij actief koelen draait de warmtepomp volledig in koelmodus, wat meer energie verbruikt.

Passief koelen is dus een extraatje, een bijwerking van het systeem dat je al hebt.

Hoe werkt het precies?

Stel dat het buiten koeler is dan binnen, bijvoorbeeld op een zomeravond.

Je warmtepomp staat in de verwarmingsstand, maar vraagt geen warmte omdat de thermostaat de ingestelde temperatuur heeft bereikt. In deze situatie kan het systeem worden omgeschakeld naar passief koelen.

Het koude koelmiddel stroomt dan door de verdamper buiten. Omdat de buitentemperatuur lager is dan de binnentemperatuur, kan het koude koelmiddel warmte uit het cv-water opnemen. Dit afgekoelde water circuleert vervolgens door je vloerverwarming of lage-temperatuurradiatoren. Deze onttrekken warmte aan de lucht in je huis, waardoor het binnen koeler wordt.

De opgenomen warmte wordt via het koelmiddel naar de buitenunit getransporteerd en daar aan de buitenlucht afgegeven.

De compressor blijft hierbij uitgeschakeld. Het enige dat elektriciteit verbruikt, zijn de kleine circulatiepomp en de buitenventilator. Dit verbruik is verwaarloosbaar vergeleken met de compressor tijdens actief koelen.

De wetenschap erachter

De kern van dit proces is het tweede principe van de thermodynamica: warmte stroomt vanzelf van een warmer naar een kouder gebied. De warmtepomp faciliteert deze natuurlijke stroom zonder er hard voor te hoeven werken.

Het koelmiddel in de buitenunit is kouder dan de buitenlucht, waardoor het warmte kan afgeven.

Tegelijkertijd is het cv-water in je vloer koeler dan de lucht in je woonkamer. Daarom kan het water warmte aan de lucht onttrekken. Het systeem verbindt deze twee processen via het koelmiddel.

De compressor is niet nodig om de druk en dus de temperatuur van het koelmiddel kunstmatig te verhogen of te verlagen. De efficiëntie is hoog omdat je geen energie steekt in het verplaatsen van warmte met een compressor. Je gebruikt alleen energie voor transport (pompen en ventilator). De eigenlijke koeling is een gratis bijproduct van de temperatuurverschillen in je omgeving. Dit maakt het een extreem duurzame koeloplossing.

Voordelen en nadelen

Het allergrootste voordeel is de minimale energiekosten. Je koelt je woning voor een fractie van het verbruik van een airco.

Het is ook een heel geluidsarme manier van koelen, omdat de buitenunit alleen met een ventilator draait. Bovendien maakt het gebruik van je bestaande verwarmingsinstallatie, dus geen extra apparaten aan de muur. Een belangrijk nadeel is de beperkte koelcapaciteit.

Het kan de temperatuur maar een paar graden verlagen en is afhankelijk van een koude bron (buitenlucht of bodem).

Op een hete zomerdag, wanneer je het meeste koeling nodig hebt, werkt het systeem niet of nauwelijks. Het is dus geen vervanging voor een echte airco. Daarnaast is niet elke warmtepomp geschikt. Je hebt een model nodig dat passief koelen ondersteunt.

Ook het afgiftesysteem is cruciaal: vloerverwarming werkt het beste omdat het een groot oppervlak heeft. Oude radiatoren zijn minder effectief. Tot slot is er een risico op condensvorming op koude leidingen of vloeren, wat moet worden voorkomen met een goed ontworpen systeem.

Voor wie relevant?

Passief koelen is vooral interessant voor eigenaren van een bodemwarmtepomp of een specifiek lucht-watermodel. De bodem biedt in de zomer namelijk een constante, lage temperatuur, wat ideaal is voor zomerkoeling en tapwater.

Voor nieuwbouwprojecten met een warmtepomp en vloerverwarming is het een logische en waardevolle toevoeging, om condensatie te voorkomen.

Het is minder relevant als je een hoog vermogen nodig hebt om een ruimte snel af te koelen, zoals in een kantoor met veel apparatuur of op een zolderkamer onder een plat dak. In die gevallen is actieve koeling of een aparte airco een betere keuze. Het is ook niet geschikt voor woningen met alleen ouderwetse, hoge-temperatuurradiatoren.

Overweeg je een nieuwe warmtepomp? Vraag dan expliciet naar de mogelijkheid voor passief koelen. Het kan je op warme dagen net dat beetje comfort geven, zonder dat je daarvoor een apart koelsysteem hoeft aan te schaffen. Voor bestaande installaties is een software-update of kleine aanpassing soms al voldoende.