Welke warmtepomp kopen bij matige isolatie in bestaande woning

Wat is het?

Een warmtepomp is een elektrisch apparaat dat warmte uit de buitenlucht, bodem of grondwater haalt om je huis te verwarmen en van warm tapwater te voorzien. Bij een woning met matige isolatie is het een interessante, maar specifieke optie.

Het betekent niet automatisch dat het onmogelijk is, maar dat je keuzes moet maken.

De meest geschikte types voor een bestaande woning zijn de lucht-water warmtepomp en de hybride warmtepomp. De lucht-water variant haalt warmte uit de buitenlucht en verwarmt water voor je cv-systeem. De hybride versie werkt samen met je bestaande gasketel, die bijspringt op extreem koude dagen.

Matige isolatie betekent dat er warmte verloren gaat via de muren, vloer of het dak. De warmtepomp moet daarom harder werken om de gewenste temperatuur te behouden. Dit heeft direct invloed op het type, de capaciteit en de uiteindelijke besparing die je kunt realiseren.

Hoe werkt het precies?

Een warmtepomp onttrekt warmte aan een bron (buitenlucht) en 'pompt' die naar een hoger temperatuurniveau via een koelvloeistof.

Die warmte wordt vervolgens afgegeven aan het water in je cv-circuit. Voor je woning met matige isolatie is het cruciaal dat dit cv-water niet te heet hoeft te zijn. Daarom is de combinatie met lage-temperatuurverwarming (LTV) ideaal.

Denk aan vloerverwarming of speciale, grotere radiatoren. Deze systemen werken effectief met een aanvoertemperatuur van 35-45°C, wat perfect is voor een warmtepomp.

Je bestaande, kleine radiatoren zijn vaak niet geschikt. Een buffervat is vaak noodzakelijk.

Dit voorraadvat met warm water zorgt ervoor dat de warmtepomp efficiënt kan draaien zonder constant aan en uit te schakelen. Het vangt ook de pieken in warmtevraag op, wat bij een minder goed geïsoleerd huis vaker voorkomt. De installateur zal een warmteverliesberekening maken. Deze berekening houdt rekening met je isolatieniveau en bepaalt de exacte capaciteit (in kW) die de warmtepomp moet hebben. Een te kleine pomp kan het huis niet warm krijgen, een te grote is onnodig duur en minder efficiënt.

De wetenschap erachter

Het principe is gebaseerd op de thermodynamica, specifiek het verdampen en condenseren van een koudemiddel onder druk.

De buitenunit verdampt een koudemiddel bij lage temperatuur, waarbij het warmte onttrekt aan de buitenlucht, zelfs als het buiten vriest. De compressor verhoogt de druk en daarmee de temperatuur van het gas. In de condensor (binnenunit) condenseert het hete gas en geeft het zijn warmte af aan het cv-water.

Het koudemiddel stroomt terug naar de verdamper en de cyclus herhaalt zich. De efficiëntie wordt uitgedrukt in de COP (Coefficient of Performance).

Een COP van 4 betekent dat je voor 1 kWh elektriciteit 4 kWh warmte krijgt.

Bij matige isolatie is de SPF (Seasonal Performance Factor) belangrijker; dit is het gemiddelde rendement over heel het stookseizoen. Door hogere aanvoertemperaturen zal de SPF lager uitvallen. De wet van behoud van energie geldt: de warmtepomp maakt geen energie, maar verplaatst deze. De elektriciteit voor de compressor en ventilatoren is de 'aandrijfenergie' om de warmte van een laag naar een hoog temperatuurniveau te brengen.

Voordelen en nadelen

Het grootste voordeel is een forse vermindering van je gasverbruik, zelfs met matige isolatie.

Je verduurzaamt je woning en bent minder afhankelijk van fossiele brandstoffen. Een hybride systeem, zoals een warmtepomp in een jaren 50 woning, verlaagt je gasrekening al met 60-70%.

Een nadeel is de hogere investering ten opzichte van een nieuwe cv-ketel. Door de matige isolatie is vaak ook aanpassing van het afgiftesysteem (radiatoren) nodig, wat extra kosten met zich meebrengt. De terugverdientijd wordt daardoor langer. De warmtepomp kan meer geluid produceren dan een cv-ketel, vooral de buitenunit.

Plaatsing op een trillingsdempende ondergrond en op afstand van buren is belangrijk.

Bij hybride systemen is dit geluid minder storend omdat de ketel ook nog aanwezig is. Een potentieel nadeel is dat je huis op extreem koude dagen mogelijk minder snel opwarmt. De warmtepomp levert lagere temperaturen.

Goede thermostaatregeling en eventueel bijverwarming (de gasketel in een hybride systeem) zijn dan essentieel. De elektriciteitsrekening stijgt.

De warmtepomp verbruikt stroom. De besparing op gas moet deze stijging ruimschoots overtreffen.

Bij een lage SPF door slechte isolatie, zoals in een jaren 70 rijtjeshuis, kan deze balans ongunstig uitvallen.

Voor wie relevant?

Deze oplossing is relevant voor eigenaren van bestaande woningen met label C, D of E die (nog) niet volledig willen of kunnen isoleren, maar wel de eerste stap naar gasloos willen zetten. Het is een tussenoplossing op weg naar een volledig geïsoleerde, all-electric woning.

Overweeg het zeker als je toch al van plan was je radiatoren te vervangen of vloerverwarming aan te leggen, en bekijk of een warmtepomp kan werken met bestaande radiatoren. Dan kun je deze investering direct combineren met de aanschaf van een warmtepomp voor een optimaal rendement. De hybride warmtepomp is vaak de meest logische en veilige keuze bij matige isolatie.

Je behoudt de zekerheid van je gasketel voor de koudste dagen en piekvraag, maar verduurzaamt het grootste deel van het jaar.

Dit verlaagt de risico's en initiële kosten. Laat je altijd adviseren door een erkende installateur. Die kan een gedegen warmteverliesberekening maken en je adviseren over het juiste type, de benodigde capaciteit en de eventuele aanpassingen aan je afgiftesysteem.

Zonder deze analyse is elke keuze een gok. Overweeg ook tijdelijke isolatiemaatregelen, zoals het isoleren van de spouwmuur of het dak. Zelfs kleine verbeteringen kunnen de werking van de warmtepomp aanzienlijk efficiënter maken en de investering rendabeler.