Welke warmtepomp past bij een jaren 70 rijtjeshuis

Wat is het?

Een warmtepomp is een elektrisch apparaat dat warmte verplaatst van een koude naar een warme plek. Voor je jaren 70 rijtjeshuis betekent dit: warmte uit de buitenlucht, bodem of grondwater halen om je woning te verwarmen en je tapwater te voorzien.

Het werkt als een omgekeerde koelkast. In plaats van warmte naar buiten te pompen, pompt het warmte juist naar binnen. Voor een gemiddelde rijtjeswoning uit de jaren 70 is vooral de lucht-water warmtepomp interessant.

Deze haalt warmte uit de buitenlucht en geeft die via water af aan je verwarmingssysteem.

Het is de meest praktische en betaalbare optie, zeker als je woning niet extreem goed geïsoleerd is. Bodemwarmtepompen zijn efficiënter maar vereisen een kostbare boring in de tuin. Een warmtepomp vervangt je cv-ketel volledig. Je houdt je bestaande radiatoren of vloerverwarming, maar de warmtebron verandert.

De pomp gebruikt stroom om die lage temperatuurwarmte op te waarderen naar een bruikbaar niveau. Dit maakt het een cruciaal onderdeel van de energietransitie voor bestaande bouw.

Hoe werkt het precies?

In een lucht-water warmtepomp stroomt een koudemiddel door een gesloten circuit. Buiten verdampt dit middel bij lage temperatuur, waarbij het warmte onttrekt aan de buitenlucht.

Zelfs bij vijf graden onder nul zit er nog bruikbare warmte in de lucht.

De compressor verhoogt vervolgens de druk en temperatuur van het gasvormige koudemiddel. In de condensor binnen geeft het hete gas zijn warmte af aan het water in je verwarmingssysteem. Het koudemiddel condenseert weer tot vloeistof en stroomt terug naar buiten om het proces te herhalen.

Voor je huis betekent dit dat je radiatoren worden gevuld met water van 35 tot 55 graden, lager dan bij een traditionele cv-ketel. De installatie bestaat uit een buitenunit (verdamper) en een binnenunit (hydromodule).

Voor je rijtjeshuis is de buitenunit vergelijkbaar met een airco-unit. De binnenunit vervangt je ketel en bevat de compressor, warmtewisselaar en regeltechniek. Het systeem kan ook je tapwater verwarmen via een ingebouwd of apart boiler.

De wetenschap erachter

Het principe heet het 'Carnot-proces' of koelcyclus. Het draait om het veranderen van aggregatietoestand van het koudemiddel.

Bij verdamping neemt het middel energie (warmte) op uit de omgeving. Bij condensatie geeft het die energie af. Dit is dezelfde fysica als bij je koelkast, maar dan omgekeerd.

De efficiëntie meet je met de COP (Coefficient of Performance). Een COP van 4 betekent dat je voor elke kWh elektriciteit 4 kWh warmte krijgt.

Voor lucht-water pompen in Nederlandse winters ligt de COP vaak tussen 3 en 4,5. Bij lagere buitentemperaturen daalt de COP omdat het temperatuurverschil groter wordt. Een warmtepomp haalt geen warmte 'uit het niets'.

Het verplaatst bestaande thermische energie. De compressor is het enige onderdeel dat veel stroom verbruikt.

Daarom is het rendement zo hoog: je investeert vooral elektriciteit in het verplaatsen, niet in het opwekken van warmte.

Dit maakt het drie tot vijf keer efficiënter dan een elektrische kachel.

Voordelen en nadelen

De grootste winst is een forse verlaging van je gasrekening. Een gemiddeld rijtjeshuis kan van 1500 m3 gas naar 2500 kWh stroom gaan.

Bij de huidige energieprijzen levert dat een besparing op. Je CO2-uitstoot daalt ook aanzienlijk, zeker als je groene stroom afneemt of zonnepanelen hebt.

Een belangrijk nadeel is de hoge aanschafprijs: tussen de €6.000 en €12.000 inclusief installatie. Voor een jaren 70 huis met matige isolatie moet je eerst investeren in spouwmuur- en dakisolatie en overwegen welke warmtepomp geschikt is. Anders moet de pomp harder werken, wat het rendement verlaagt en geluidsoverlast kan geven. De buitenunit produceert een zacht zoemend geluid.

Je bestaande radiatoren zijn vaak berekend op hoge temperatuur (70-90°C). Een warmtepomp werkt efficiënter bij lagere temperaturen (35-55°C), bekijk welke merken geschikt zijn.

Dit kan betekenen dat je grotere radiatoren of ventilatorconvectoren moet installeren. Een goed warmteverliesberekening door een installateur is essentieel om comfortproblemen te voorkomen.

Voor wie relevant?

Een warmtepomp is het meest relevant als je je gasverbruik serieus wilt verminderen en bereid bent te investeren.

Voor een jaren 70 rijtjeshuis geldt: hoe beter de isolatie, hoe hoger het rendement. Begin altijd met isolatiemaatregelen. Daarna is een warmtepomp vaak de logische volgende stap.

Je woning moet geschikte ruimte hebben voor de buitenunit. Die moet op een stabiele, goed geventileerde plek staan, bij voorkeur niet te dicht bij de erfgrens vanwege geluid.

Voor een bodemwarmtepomp heb je een flinke tuin nodig voor de boring.

De binnenunit neemt ongeveer evenveel ruimte in als een cv-ketel. De overheid stimuleert de aanschaf met de ISDE-subsidie. Voor een lucht-water warmtepomp in een bestaande woning krijg je al snel €2.000 tot €3.000 terug. Combineer je het met andere isolatiemaatregelen, zoals spouwmuurisolatie in een jaren 50 woning, dan kan het subsidiebedrag oplopen.

Vraag altijd een maatwerkadvies aan bij een gecertificeerde installateur die ervaring heeft met oudere woningen. Overweeg ook je toekomstplannen.

Ga je over tien jaar verhuizen? Dan is de terugverdientijd mogelijk te lang. Blijf je er lang wonen, dan is het een comfortabele en duurzame investering.

Voor rijtjeshuizen met een beperkt budget en ruimte is de hybride warmtepomp een goed alternatief.

Die werkt samen met je bestaande cv-ketel en is goedkoper en eenvoudiger te installeren.