Welke warmtepomp voor een doe-het-zelver met bestaande CV-installatie

Wat is het?

Een warmtepomp is een elektrisch apparaat dat warmte uit de buitenlucht, bodem of grondwater haalt.

Je gebruikt die warmte om je huis te verwarmen en je tapwater op te warmen. Voor een doe-het-zelver met een bestaande CV-installatie is de lucht-water warmtepomp de meest logische keuze. Dit type warmtepomp onttrekt warmte aan de buitenlucht, zelfs als het vriest.

Het systeem werkt samen met je huidige CV-ketel en radiatoren of vloerverwarming. Je hoeft dus niet je hele verwarmingssysteem te vervangen.

Je kunt kiezen voor een volledige vervanging van je ketel of een hybride opstelling.

In een hybride systeem springt je bestaande gasketel bij op extreem koude dagen. Dit is vaak de meest praktische en kostenefficiënte optie voor een retrofit.

Hoe werkt het precies?

Een lucht-water warmtepomp bestaat uit een buiten- en een binnenunit. De buitenunit lijkt op een airco en bevat een ventilator en een verdamper.

Hier wordt warmte aan de buitenlucht onttrokken, zelfs bij lage temperaturen. Een koudemiddel circuleert in een gesloten circuit tussen de buiten- en binnenunit. In de verdamper neemt het koudemiddel de buitenwarmte op en verdampt het.

Een compressor verhoogt vervolgens de druk en temperatuur van het gas. In de condensor in de binnenunit staat het hete gas zijn warmte af aan het water van je CV-circuit.

Het koudemiddel condenseert weer, en een expansieventiel verlaagt de druk voor een nieuwe cyclus. Het verwarmde water stroomt naar je radiatoren of boiler. De installatie vereist aanpassingen aan je bestaande leidingwerk en een geschikte elektrische aansluiting. Een buitenunit moet op een stevige, trillingsvrije ondergrond staan en voldoende vrije ruimte hebben voor luchtaanvoer.

De wetenschap erachter

Het principe van een warmtepomp is gebaseerd op de thermodynamica, specifiek de verandering van aggregatietoestand van een koudemiddel. Het onttrekt geen warmte "uit het niets", maar transporteert het van een lage naar een hoge temperatuurbron.

De efficiëntie wordt uitgedrukt in de COP (Coefficient of Performance). Een COP van 4 betekent dat het apparaat voor elke 1 kWh elektriciteit 4 kWh warmte produceert. Dit is mogelijk omdat het grootste deel van de energie uit de buitenlucht komt.

De buitentemperatuur beïnvloedt de COP. Hoe kouder het buiten is, hoe harder het systeem moet werken om het koudemiddel te laten verdampen.

Moderne systemen werken echter effectief tot -15°C of lager, maar met een lagere COP.

Voordelen en nadelen

De grootste winst zit in je energierekening. Met een COP van gemiddeld 3 tot 4 bespaar je direct op je gasverbruik.

Je CO2-uitstoot daalt fors, zeker als je groene stroom gebruikt, voor koopwoningen in gasvrije wijken. Het systeem kan ook koelen in de zomer, wat een airco overbodig maakt.

Voor een doe-het-zelver is de hybride optie aantrekkelijk, zeker met de juiste warmtepomp. Je behoudt je CV-ketel als back-up, wat de investering en installatiecomplexiteit verlaagt. Je kunt het werk in fasen uitvoeren en zelf de voorbereidende klussen doen.

De initiële aanschafkosten zijn hoog, ook al verdien je dit terug. De installatie is niet volledig zelf te doen; een STEK-gecertificeerde monteur moet het koudemiddelcircuit aansluiten en in bedrijf stellen.

Je hebt mogelijk een vergunning of melding bij de gemeente nodig. Het rendement is afhankelijk van je woningisolatie. In een slecht geïsoleerd huis moet de warmtepomp harder werken, wat de besparing vermindert. Oude, grote radiatoren zijn vaak minder geschikt voor de lagere aanvoertemperatuur van een warmtepomp; kies de passende warmtepomp voor je rijwoning.

Voor wie relevant?

Deze oplossing is ideaal voor de handige huiseigenaar met een bestaande CV-installatie op gas. Je woning moet redelijk geïsoleerd zijn (dak, vloer, spouwmuur, dubbel glas) voor een optimaal rendement. Een hybride systeem is perfect als tussenstap naar volledig gasloos.

Het is minder geschikt voor monumentale panden waar je de buitenunit niet zichtbaar mag plaatsen.

Ook bij een extreem slecht geïsoleerde woning is eerst isoleren verstandiger. De investering is het meest rendabel als je huidige CV-ketel aan vervanging toe is.

Check altijd de subsidiemogelijkheden, zoals de ISDE-regeling. Deze kan een flink deel van de aanschafkosten dekken. Vraag meerdere offertes aan bij installateurs die ervaring hebben met hybride systemen en retrofit-projecten.

Als doe-het-zelver kun je zelf de voorbereidingen treffen. Denk aan het aanleggen van leidingkanalen, het storten van een betonnen buitenunitfundament en het trekken van de benodigde elektriciteitskabels.

Dit bespaart aanzienlijk op de installatiekosten.